Plomby amalgamatowe przez wiele lat były jednym z najczęściej stosowanych rodzajów wypełnień stomatologicznych. Ich charakterystyczny srebrzysty kolor można nadal zauważyć u wielu pacjentów, szczególnie w przypadku starszych uzupełnień. Obecnie amalgamat jest stosowany znacznie rzadziej, a coraz więcej osób zastanawia się, czy istniejące wypełnienia amalgamatowe należy wymienić. Czy plomby amalgamatowe są szkodliwe i od czego zależy decyzja o ich usunięciu?
Warto podkreślić, że sama obecność amalgamatu w jamie ustnej nie oznacza, że pacjent jest narażony na negatywne skutki zdrowotne. W przypadku prawidłowo wykonanych i szczelnych wypełnień decyzję o ewentualnej wymianie należy podejmować indywidualnie, po ocenie stanu zęba oraz samej plomby. Znaczenie ma również to, czy występują jakiekolwiek objawy wskazujące na problemy z wypełnieniem.
Amalgamat – co to?
Amalgamat stomatologiczny to materiał wykorzystywany do wykonywania wypełnień ubytków w zębach. Powstaje w wyniku połączenia rtęci z innymi metalami, między innymi srebrem, cyną i miedzią. Ze względu na swoje właściwości był przez wiele lat ceniony za trwałość, odporność mechaniczną oraz stosunkowo prostą aplikację.
Największe kontrowersje związane z amalgamatem dotyczą obecności rtęci. W prawidłowo wykonanym i funkcjonującym wypełnieniu rtęć jest związana w strukturze materiału, jednak z czasem może dochodzić do uwalniania jej niewielkich ilości. Ocena bezpieczeństwa konkretnej plomby powinna uwzględniać między innymi jej stan, lokalizację oraz ogólny stan zdrowia pacjenta.
Wypełnienia amalgamatowe – kiedy się je stosowało?
Wypełnienia amalgamatowe były powszechnie stosowane przez dziesięciolecia, szczególnie w przypadku zębów bocznych, które są narażone na duże obciążenia podczas żucia. Materiał był ceniony przede wszystkim za wytrzymałość i trwałość, dlatego przez długi czas stanowił standardowe rozwiązanie w leczeniu ubytków.
Rozwój stomatologii sprawił jednak, że pojawiły się nowocześniejsze materiały, przede wszystkim kompozyty. Pozwalają one uzyskać znacznie bardziej estetyczny efekt, ponieważ można dopasować ich kolor do naturalnego odcienia zęba. Współczesne leczenie zachowawcze coraz częściej wykorzystuje właśnie takie rozwiązania.
Wybór materiału do odbudowy zęba zależy od wielu czynników, między innymi wielkości ubytku, jego lokalizacji oraz ilości zachowanych tkanek. Nowoczesne wypełnienia mogą nie tylko poprawić wygląd zęba, ale również pozwalają na bardziej oszczędne opracowanie jego struktury. Nie oznacza to jednak, że wszystkie stare wypełnienia amalgamatowe powinny być automatycznie usuwane.
Plomby amalgamatowe – skutki uboczne
Kwestia skutków ubocznych plomb amalgamatowych jest przedmiotem dyskusji przede wszystkim ze względu na zawartość rtęci. U większości osób prawidłowo wykonane i stabilne wypełnienie nie powoduje wyraźnych dolegliwości, dlatego samo posiadanie amalgamatu nie oznacza automatycznie konieczności jego usunięcia.
Wątpliwości mogą pojawić się jednak w przypadku uszkodzonego, nieszczelnego lub zużytego wypełnienia. Plomby amalgamatowe mogą z czasem ulegać pęknięciom, a wokół nich może rozwijać się próchnica wtórna. Dodatkowo ich wykonanie wymagało niegdyś często większego opracowania tkanek zęba niż w przypadku współczesnych technik adhezyjnych.
Pacjent powinien zwrócić uwagę przede wszystkim na objawy takie jak ból zęba, nadwrażliwość, dyskomfort podczas gryzienia lub widoczne uszkodzenie wypełnienia. Nie muszą one jednak wynikać bezpośrednio z obecności amalgamatu. Przyczyną może być również próchnica, pęknięcie zęba albo stan zapalny miazgi.
Czy wymieniać plomby amalgamatowe?
Nie każda plomba amalgamatowa wymaga natychmiastowej wymiany. Jeżeli wypełnienie jest szczelne, stabilne i nie powoduje problemów, stomatolog może zalecić jego dalszą obserwację. Wymiana zdrowego i prawidłowo funkcjonującego wypełnienia również wiąże się bowiem z koniecznością ingerencji w tkanki zęba.
Wymiana plomby amalgamatowej może być natomiast wskazana, gdy doszło do jej uszkodzenia, nieszczelności, próchnicy wtórnej lub pęknięcia zęba. Pacjent może również zdecydować się na wymianę ze względów estetycznych. W takiej sytuacji amalgamat można zastąpić nowoczesnym wypełnieniem dopasowanym kolorystycznie do zębów.
Usuwanie plomb amalgamatowych
Usuwanie plomb amalgamatowych powinno być wykonywane przez doświadczonego stomatologa, po wcześniejszej ocenie stanu zęba i samego wypełnienia. Podczas zabiegu lekarz usuwa stary materiał, a następnie odpowiednio przygotowuje ząb do wykonania nowego uzupełnienia.
Nie zaleca się wymiany sprawnych wypełnień wyłącznie z obawy przed ich obecnością w jamie ustnej. Jeżeli jednak istnieją wskazania kliniczne do usunięcia amalgamatu, stomatolog może zaplanować zabieg w sposób ograniczający kontakt pacjenta z usuwanym materiałem. Po oczyszczeniu ubytku możliwe jest wykonanie nowoczesnego wypełnienia kompozytowego. Więcej informacji na temat tego rodzaju leczenia można znaleźć na stronie wypełnienie zęba.
Ważne jest również, aby podczas usuwania amalgamatu odpowiednio zabezpieczyć pacjenta oraz miejsce zabiegowe. Sposób postępowania może być dopasowany do konkretnej sytuacji klinicznej, dlatego wymiana starego wypełnienia powinna odbywać się w gabinecie stomatologicznym, a nie być traktowana jako prosty zabieg kosmetyczny.
Ile kosztuje wymiana plomby amalgamatowej?
Koszt wymiany plomby amalgamatowej zależy przede wszystkim od wielkości ubytku, stanu zęba oraz rodzaju materiału, który zostanie zastosowany jako nowe wypełnienie. Znaczenie może mieć również zakres koniecznego leczenia, ponieważ w przypadku próchnicy wtórnej lub uszkodzenia zęba potrzebne może być dodatkowe postępowanie.
Ostateczna cena jest ustalana indywidualnie po badaniu stomatologicznym. Warto pamiętać, że wymiana starego amalgamatu nie zawsze oznacza wykonanie prostego nowego wypełnienia. Jeżeli pod plombą znajduje się próchnica albo doszło do osłabienia struktury zęba, lekarz może zaproponować odpowiednie leczenie dostosowane do jego aktualnego stanu.
Na koszt może wpływać również rozległość odbudowy oraz zastosowany materiał. Z tego względu przed rozpoczęciem leczenia warto omówić ze stomatologiem zakres planowanego zabiegu i dostępne możliwości odbudowy zęba. Dzięki temu można dobrać rozwiązanie odpowiednie zarówno pod względem medycznym, jak i estetycznym.
